Irak petrol ve doğal gazı yabancılara açılıyor

Irak hükümeti, 1970'lerden beri ilk kez uluslararası şirketlerin girmesine izin verilen petrol ve doğal gaz ihalelerinin sonucunu açıklamaya başladı.

Ülkenin en büyük petrol yataklarının bulunduğu güneydeki Rumeyla sahası, İngiliz BP ve Çin CNPC'nin de dahil olduğu bir konsorsiyuma verildi.

35 yabancı şirketin katıldığı ihaleler, altı petrol ve iki doğal gaz sahasının işletilmesini kapsıyor.

Irak hükümeti amacının, ülkenin savaş sonrasında bir türlü artamayan petrol üretimini birkaç yılda ikiye katlamak ve bu parayla ülkeyi yeniden inşa etmek olduğunu söylüyor.

Hükümet, bunu petrol fiyatlarının düştüğü bir dönemde yapabilmek için de yabancı sermayeye ve yabancı uzmanlara ihtiyacı olduğunu savunuyor.

Buna karşılık Irak meclisi, Petrol Bakanlığı ve kamuoyunda geniş bir kesim, yabancı şirketlerin devreye girmesine şiddetle karşı çıkıyor ve Irak'ın kendi imkanlarını kullanmasını istiyor.

Yabancı petrol şirketleri, 1970'lerde Irak enerji sektörünün kamulaştırılması ile ülkeden çıkarılmışlardı.

Associated Press ajansı, bu sabah başlayan ihale sürecinin yavaş ilerlediği yorumunu yaptı.

Ajansa bilgi veren Irak Petrol Bakanı Hüseyin Şehristani, Rumeyla sahası için BP-CNPC'nin varil başına 3,99 dolar, Amerikan Exxon Mobil-Malezyalı Petronas konsorsiyumunun ise 4,8 dolar istediğini söyledi.

Bakana göre Irak hükümetinin 2 dolar teklifini, BP-CNPC kabul etti.

İkinci sırada ihaleye çıkarılan, sorunlu Diyala bölgesindeki Mansurya doğal gaz sahasına teklif veren çıkmadı.

Üçüncü sırada ise Kerkük'teki Bey Hasan sahası vardı.

Buraya da yalnızca bir konsorsiyum, ConocoPhillips ile Çin'in CNOOC şirketi teklif verdi.

Şirketler varil başına 26,7 dolar isterken Irak hükümeti 4 dolar önerince, anlaşma sağlanamadı.

Şartlar

Ekonomi muhabirimiz Mark Gregory, bugünün "uluslararası petrol şirketlerinin Irak'a dönmesine izin verildiği gün" olarak hatırlanacağını söylüyor.

Gregory'ye göre yabancı şirketlere olan muhalefeti azaltmak için işletme ruhsatlarının süresi kısıldı, çıkaracakları varil başına ödenecek ücret sabitlendi.

Muhabirimiz aslında bu şartların enerji şirketleri için fazla cazip olmadığını, ancak gelecekte daha kârlı işler almak umuduyla yine de ihaleye gireceklerini söylüyor.

Irak petrolünü işletmeye talip şirketler arasında Shell ve Exxon gibi şirketlerin yanı sıra, Rusya'dan Lukoil ve Çin'den Sinopec de var.

Bu şirketler Irak'ta çalışabilmek için hala süren güvenlik risklerini göze alacak.

Ancak uzun vadede önemli bir piyasaya da adım atmış olacaklar çünkü Irak, dünyanın bilinen en büyük üçüncü petrol rezervlerine sahip.

Ayrıca henüz keşfedilmemiş yataklarda büyük miktarda petrol ve doğal gaza sahip olduğu sanılıyor.

Irak'ın bir diğer avantajı da burada petrol çıkarmanın pekçok ülkeye oranla çok daha kolay ve ucuz olması.

Ülkede işgal öncesinde BM yaptırımları yüzünden düşen üretim, 2003'ten bu yana da isyan ve şiddet olayları nedeniyle bir türlü artırılamadı.

Bugüne dek kuzeydeki Kürt yönetimi bazı yabancı şirketlere ihaleler vermiş, merkezi yönetim buna şiddetle karşı çıkmıştı.

BBC