Javier Marial, Kitap Zamanı’na konuştu: Kusursuz bir roman sıkıcı olurdu

İlk kitabı 1971’de yayımlanan ve yıllar içinde dünya edebiyatında erişilmesi güç bir saygınlığa ulaşan İspanyol yazar Javier Marías’ın 2011 tarihli romanı Karasevdalılar geçtiğimiz günlerde dilimize kazandırıldı.

Ortalarda görünmeyi pek sevmeyen romancı Türk basınında ilk kez Kitap Zamanı’na konuştu. Başak Bingöl’ün sorularını cevaplayan Marías, Karasevdalılar’ı, yazı hayatını, çevirmenliğini, dille ilişkisini ve diğer kitaplarını anlattı.

Javier Marías’ın daha önce Duygusal Adam, Yarınki Yüzün, Ufkun Öte Yanı, Yarın Savaşta Beni Düşün ve Yazınsal Yaşamlar kitapları Türkçeye çevrilmişti. Yazarın en bilinen romanlarından Karasevdalılar, Saliha Nilüfer çevirisiyle Yapı Kredi Yayınları’ndan çıktı. Romanları 42 dile çevrilen ve yaşayan en önemli romancılardan biri kabul edilen Marías, Karasevdalılar’da “insanları kitap gibi okuyan ve onlara bakıp hikâyeler kuran” María Dolz’la tanıştırıyor okuru. Her sabah işe gitmeden önce kahvaltı ettiği kafede gördüğü evli çifti, ‘kusursuz’ bir mutluluk örneği sayan María, adamın bir meczup tarafından öldürüldüğünü öğrenince yıkılır. Derken olaylar gelişir ve María, ölen adamın karısı Luisa ve onun en yakın arkadaşı Javier Díaz-Varela ile tanışır. Üçlü arasındaki dostluk giderek girift bir hal alırken María cinayetle ilgili sarsıcı bir sır öğrenir…

HAYATTA HEPİMİZ ÇEVİRMENİZ

Javier Marías, Kitap Zamanı’ndaki söyleşisinde hayat gibi edebiyatın da kusurlu ve karmaşa dolu olduğunu savunuyor ve “Kusursuz bir roman sıkıcı olurdu” diyor. Romancılığının dışında İspanya’nın günlük El Pais gazetesinde köşe yazan, çevirmenlik yapan ve yayınevi yöneticisi olan Marías, birbirinden farklı bu yazı alanlarının yazarlık serüvenini beslediğini düşünüyor. Yazarlık ile tercüme arasındaki ilişkiyi birbirinden ayrı görmediğini söyleyen Marías, köşe yazarlığının kendisini gündemi takip etmeye zorladığı ve kurmacada hissetmediği bir gerekçelendirmeye mecbur kıldığı görüşünde. Marías’a göre bu durum, romanlarında daha hakiki, daha özgür ve yabanıl olmasını sağlıyor.

Oxford Üniversitesi’nde çeviri kuramı üzerine dersler veren Javier Marías, çevirinin yazarlık hayatındaki yerini çok önemsiyor. İspanyol romancı, meseleyi bir adım ileriye götürerek, günlük hayatta da hepimizin çevirmen olduğunu savunuyor: “Aslına bakarsanız kendi dilimizin içinde de durmaksızın tercüme faaliyeti yapıyoruz zaten, anne babalarımızla konuşurken, kadınlarla, erkeklerle, gençlerle, bir taksiciyle ya da yargıçla konuşurken, kamusal alanda ya da özel ortamlardayken asla aynı dili kullanmıyoruz. Gayriihtiyari her durumda hangi kayda başvuracağımızı seçiyoruz. Aslında iki insan da birbirinin tıpatıp aynı dili konuşmuyor, her birinde küçük farklılıklar var.”

Eskiden, yani ‘fazlaca vakti varken’, kitaplarının İngilize, İtalyanca ve Fransızca çevirilerini incelediğini belirten Marías, artık sadece çevirmenlerin tereddüt ettiği konularda yardımcı olduğunu söylüyor. Bu durumu da esprili bir şekilde ifade ediyor: “Ben de bir çevirmen olduğumdan ve Condrad’a, Sterne’e, Stevenson’a, Sir Thomas Browne’a veya Faulkner’a hiçbir şey soramadığımdan kendi kitaplarımın çevirmenlerine olabildiğince yardım etmeye çalışıyorum. Thomas Hardy’ye “Burada ne demek istemiş olabilirsiniz allasen?” diye sormayı çok istemişimdir mesela.”

KADIN KARAKTERDE ZORLANDIM

Genelde erkek anlatıcıların dilinden romanlar yazan Javier Marías, Karasevdalılar’da kadın anlatıcıyı tercih ediyor. Başlarda çok tedirgin olduğunu saklamıyor yazar. “Bu anlatıcı erkek anlatıcılarım gibi konuşamaz ve onlar gibi şaka yapamaz.” diye düşünmüş. Marías, erkekler ile kadınlar arasında pek çok fark bulunmasına rağmen anlatma, tarif etme ve düşünme tarzlarında çok fark olmadığını anlayınca tedirginliği üzerinden atmış. Bu konudaki sağlamasını da şöyle yapıyor: “Neyse ki kimse beni inandırıcılığı zayıf bir kadın karakter yaratmakla suçlamadı ve bu konuda eleştirmedi.”

Marías, kendisiyle henüz tanışmamış okurlara başlangıç için, en iyi kitabı olmasa da çok sevdiği Todas Las Almas’ı (Türkçe çevirisi şimdilik yok) kitabını öneriyor. Yarın Savaşta Beni Düşün ve Beyaz Kalp de olabilir diyen Marías’ın bu konudaki nihai kararı şöyle: “Aslında bu sıralama konusu benim için önemli değil. Zaten şu anda hayatta olmayan hangi yazarı tarihsel sıralamaya göre okuduk ki? Dickens, Faulkner, Tolstoy veya Melville’in hangi kitabını yayımlanma sırasına bakarak okuduk? Hemen hiçbirini.”

ZAMAN-KÜLTÜR

Bir CHP’li ‘Kılıçdaroğlu’na dokunmak ibadettir’ deseydi tavrınız bu mu olurdu?

Milli İttifak’ın İstanbul Yenikapı’daki mitingi şölen havasında geçti. İttifakın liderleri Mustafa Kamalak ve Mustafa Destici yüz binlere seslendi.

Milli İttifak’ın İstanbul Yenikapı’daki mitingi şölen havasında geçti. İttifakın liderleri Mustafa Kamalak ve Mustafa Destici yüz bini aşkın vatandaşa seslendi. İttifak adayları seçmenlere tanıtıldı. Ardından kürsüye SP Genel Başkanı Mustafa Kamalak çıktı. AKP’nin sadece tarımı, sanayiyi değil ülkedeki kardeşliği de bozduğunu söyledi. İktidarın, dini siyasete alet etmesine tepki gösterdi. Ardından Destici seslendi partililere. İktidarın iki yüzlü politikasını eleştirdi. İşte iki liderin açıklamalarından önemli bölümler:

AYNI ŞEYİ KILIÇDAROĞLU YAPSAYDI NE OLURDU?: “Sayın Kılıçdaroğlu, Kur’an ile meydanlara çıksaydı, acaba bizim mahallenin imamları, müftüleri, hacıları, hocaları, vaizleri, cami cemaati nasıl tavır takınırdı? CHP’li bir milletvekili ‘Kemal Kılıçdaroğlu’na dokunmak ibadettir’ demiş olsaydı, bizim caminin vaizi, müftüsü, bizim mahallenin hacısı, hocası ne derdi?”

KÖTÜLÜĞE DESTEK VERMEK, ONA ORTAK OLMAKTIR: “Beyler, hacılar, hocalar size sesleniyorum. Bir kötülüğe destek vermek o kötülüğe ortak olmaktır. Evet hacılar, hocalar, müftüler size sesleniyorum. Bir kötülüğe destek vermek o kötülüğe ortak olmaktır.”

TÜRKİYE’NİN KAYNAK SORUNU YOK: “Türkiye’nin her türlü zenginliği ve bereketi var. Sorun adil paylaşımın yapılmamasında. Düşünün saraya aldıkları bir tek bardağın fiyatı bin lira. Sana verdikleri asgari ücret ise 949 lira. Senin bir aylık maaşın onların bir bardağına bile değmiyor. Bu israfa karşıysan, yeter artık fakirin fukaranın hakkı yenmesin, milletin malı millete verilsin diyorsan oyunu Saadet’e ver.”

MADENE YAŞAM ODASI YAPMAK İSTEDİN DE PARLAMENTER SİSTEM Mİ ENGELLEDİ?: “Dün yeni anayasa diyorlardı. Bu seçimde ise başkanlık sistemi diyorlar. Sanki başkanlık sistemi gelince her şey düzelecek. Değerli kardeşlerim elimizi vicdanımıza koyalım ve hep birlikte soralım. 13 yıldır iktidardalar asgari ücreti iki katına çıkarmak istediler de parlamenter sistem mi engel oldu? İşçiye, memura, emekliye yüzde 50 zam yapmak istediler de parlamenter sistem mi mani oldu? İşsiz kardeşim, işsiz gençlerimiz sizin için çalışacağınız fabrikaları kurmak istediler de parlamenter sistem mi mani oldu? Yoksa sizler mi engel oldunuz? Bir lokma ekmek için madenlerde can veren yiğitlere yaşam odası yapmak istediler de parlamenter sistem mi engelledi?”

SURİYE’DE AKAN KANDAN BUNLAR SORUMLU: “Bakın Suriye’de akan kandan, Kaddafi’nin linç edilmesinden, Mursi’nin idama mahkum edilmesinden, Irak’ta 2 milyonu aşkın kardeşimizin şehit edilmesinden büyük ölçüde bunlar da sorumlu.”

SURİYE’DE AKAN KANDAN BUNLAR SORUMLU: “Önce PKK ile pazarlık sürecini başlattılar. Ama ne zaman ki seçim başladı Milli İttifak kuruldu, oylar erimeye başladı; diyor ki, Başbakan, ‘bunların bir ucu dağda!’ Günaydın Sayın Başbakan. Sayın Davutoğlu, sen bunların bir ucunun dağda bir ucunun şehirde olduğunu yeni mi öğrendin? Yeni öğrendiysen vay senin profesörlüğüne vay ki vay.”

ERDOĞAN MURSİ’YE İDAM KARARINI İSTİSMAR EDİYOR: “Seçim meydanlarında Mursi’nin idamı istismar ediliyor. Sayın Cumhurbaşkanı’na düşen istismar etmek değil, o milletin parasıyla 500 milyona aldığın gıcır gıcır uçağa bineceksin önce dostun Putin’e, oradan kutsiyetpenahlarına, sonra Obama’ya gideceksin. O zaman samimi olduğunu anlarız.”

ZAMAN-POLİTİKA

Ay olmasaydı ne olurdu?

Dünya’nın yaşam için uygun koşulları oluşturmasının yüzlerce, hatta binlerce sebebinden biri de Ay ve Dünya arasındaki hassas kütleçekim dengesi. Ay’ın nasıl oluştuğu tam olarak bilinemiyor olsa da, Güneş Sistemi’nin şekillenmesinden 30-50 milyon yıl sonra meydana geldiği düşünülüyor. Bu da milyarlarca yıl öncesine denk geliyor.
KibrisPostasi RSS – KIBRIS POSTASI